Tác phẩm: Cảnh chùa
Năm sáng tác: khoảng 1935 - 1936
Chất liệu: Sơn mài sáu tấm
Kích thước: 98 x 170 cm
Ký “Pham Hau” và triện vàng kiến trúc đình chùa ở mặt sau (con dấu của xưởng Phạm Hậu)
Phạm Hậu (1903 - 1994) nổi tiếng với tài năng và kỹ nghệ thực hành sơn mài thuần thục, đạt đến trình độ bậc thầy. Một trong những chủ đề thường xuất hiện trong tranh ông là phong cảnh đền chùa tọa lạc giữa thiên nhiên đặc trưng của miền Bắc Việt Nam. Tác phẩm “Cảnh chùa” hiện diện như minh chứng trong việc khéo léo nắm bắt ngoại cảnh, tổ chức bố cục khoáng đạt với bảng màu trầm mặc xen lẫn ánh vàng và chi tiết khảm vỏ trứng. Tranh mô tả khung cảnh chùa với lưng tựa núi, mặt hướng hồ và được nhìn từ điểm nhìn từ trên cao. Tác phẩm có chữ ký “Pham Hau” đi kèm triện vàng mô tả kiến trúc đền chùa, thường được biết tới như con dấu của xưởng Phạm Hậu. Xưởng này được ông thành lập ngay sau khi tốt nghiệp với đội ngũ thợ thủ công có tay nghề cao về phụ việc cho ông. Tác phẩm “Cảnh chùa” có thể là một trong những tác phẩm được vẽ trong khoảng thời gian 1935 - 1936, cùng thời điểm hiệu trưởng Victor Tardieu đặt hàng riêng 50 hộp vẽ sơn mài cho hợp đồng bên Pháp
Nội dung
Họa sĩ Phạm Hậu (1903 - 1994), tên đầy đủ Phạm Quang Hậu là một người con Hà Nội. Năm 1920 ông thi đỗ vào Trường Bách nghệ Hải Phòng - trường dạy nghề theo nguyên mẫu của châu Âu bấy giờ. Tại đây ông được đào tạo đầy đủ và bài bản qua các nghề từ tiện, nguội, đúc, hàn, phay, gò, đến cả nghề lái xe. Năm 1929, ông thi đỗ vào trường Mỹ thuật Đông Dương và học cùng các họa sĩ khác như Nguyễn Đỗ Cung, Trần Bình Lộc, Trần Ngọc Quyên, Nguyễn Văn Long, Phạm Văn Thuần, Trường Đình Hiến và Nguyễn Đình Thước,... Phạm Hậu sử dụng thành thạo hầu hết các loại chất liệu hội họa, ông đa phần vẽ về phong cảnh, đời sống dung dị của người dân và đặc biệt được biết đến là một trong những bậc thầy nổi tiếng về sơn mài.
Trong quá trình tìm hiểu về họa sĩ Lê Phan, có một điều khá thú vị: cho đến nay, những tư liệu chính thống về cuộc đời và sự nghiệp của ông vẫn còn rất ít. Chưa có một tiểu sử đầy đủ để xác định chính xác năm sinh, quá trình học tập, nơi sinh sống hay hành trình sáng tác. Tuy nhiên, trái ngược với sự thiếu vắng về tư liệu, nhiều tác phẩm mang chữ ký Lê Phan lại xuất hiện và lưu truyền tại Pháp, đặc biệt trong các phiên đấu giá nghệ thuật Việt Nam và Đông Dương.
Trong lịch sử mỹ thuật Việt Nam thế kỷ XX, bên cạnh những danh họa đã được nghiên cứu rộng rãi và có vị trí vững chắc trên thị trường nghệ thuật quốc tế, vẫn còn không ít nghệ sĩ sở hữu một hành trình đặc biệt nhưng tên tuổi dần bị khuất lấp theo thời gian. Trần Mạnh Tuyên (1916–1985) là một trường hợp như vậy.
Đinh Minh, tên đầy đủ Đinh Xuân Minh (1919–2004), sinh tại Hà Nội, là họa sĩ thuộc thế hệ cuối của Trường Cao đẳng Mỹ thuật Đông Dương và tốt nghiệp năm 1945. Ông dành phần lớn cuộc đời sáng tác cho những đề tài gần gũi với quê hương: phong cảnh, làng quê, phố cổ Hà Nội, con người và đời sống truyền thống Việt Nam. Năm 1967, ông đảm nhiệm cương vị Phó Viện trưởng Viện Mỹ nghệ Hà Nội, gắn bó với các làng nghề và mỹ thuật truyền thống.
Trần Duy (1920–2014), tên thật Trần Quang Tăng, sinh tại Huế trong một gia đình có nguồn gốc hoàng phái. Ông theo học khóa 17 Trường Cao đẳng Mỹ thuật Đông Dương giai đoạn 1943–1945. Bên cạnh hội họa, Trần Duy còn hoạt động báo chí, viết văn và lý luận nghệ thuật; nhưng một trong những dấu ấn đặc biệt trong sự nghiệp của ông vẫn là tranh lụa, với số lượng sáng tác khá lớn.
Ba tác phẩm cùng khai thác hình tượng cá vàng, một đề tài vừa đẹp trong hội họa Á Đông, vừa mang nhiều tầng ý nghĩa trong quan niệm phong thủy phương Đông. Trong đó, một tác phẩm được xác định là của Nguyễn Văn Lăng, hai tác phẩm còn lại đều có ký nhưng hiện chưa xác định rõ tác giả.
