Ở góc phải phía dưới, tác phẩm ký Trần Hà, đề năm 1945, có triện đỏ của họa sĩ, phía trên nhiều khả năng ghi dòng chữ “Mỹ nhân Angkor”. Chi tiết này đặc biệt đáng chú ý bởi nó hoàn toàn phù hợp với hành trình sáng tác của Trần Hà tại Campuchia vào chính giai đoạn này.
Tư liệu đấu giá quốc tế hiện còn ghi nhận một tác phẩm pastel khác của ông mang tên “Water Wheel in Siem Reap in Cambodia”, được ký, ghi rõ Siem Reap và đề năm 1945. Điều đó cho thấy Trần Hà đã trực tiếp có mặt, quan sát và sáng tác tại vùng Angkor – Siem Reap trong thời gian này.
Bức “Mỹ nhân Angkor” có thể được nhìn như một ghi chép hội họa về vẻ đẹp của những người phụ nữ Khmer mà họa sĩ gặp trên đất Campuchia.
Ba hình thể nữ xuất hiện trong một không gian gần như được giản lược hoàn toàn. Họ không đứng trong một khung cảnh cụ thể mà nổi lên từ những lớp pastel mỏng, mềm và mờ ảo. Những gam đỏ đất, cam son, vàng nhạt, xanh lam và trắng phấn quện vào nhau khiến làn da và cơ thể như được bao phủ bởi ánh sáng nhiệt đới.
Điều đáng chú ý là đây không chỉ đơn thuần là một bài nghiên cứu khỏa thân theo lối hàn lâm phương Tây.
Trong cách tạo hình của Trần Hà, những người phụ nữ ấy mang một vẻ tự nhiên, khỏe khoắn và đầy tính bản địa. Vai, ngực, eo và hông được dựng bằng những mảng màu mềm chứ không phải đường viền cứng. Hình thể vì thế không mang cảm giác phô bày, mà giống như một sự quan sát rất tinh tế về vẻ đẹp cơ thể người phụ nữ Khmer.
Ba nhân vật cũng được bố trí rất có nhịp điệu: người phía trước rõ nét hơn, người phía sau dần nhòe vào nền. Nhìn tổng thể, họ như ba trạng thái của cùng một vẻ đẹp — hiện hữu, chuyển động và tan vào ký ức.
Đây chính là điểm khiến tác phẩm rất có chất Đông Dương.
Kỹ thuật dựng hình và nghiên cứu cơ thể vẫn mang nền tảng hàn lâm phương Tây, nhưng cách sử dụng màu, sự tiết chế chi tiết và cảm giác mơ hồ lại rất gần tinh thần phương Đông. Trần Hà không cố kể một câu chuyện lớn; ông chỉ giữ lại một khoảnh khắc, một vẻ đẹp và một dấu ấn văn hóa của vùng đất Angkor.
Nếu dòng chữ thực sự là “Mỹ nhân Angkor”, thì bức tranh còn có giá trị đặc biệt hơn: nó không chỉ là một étude về hình thể phụ nữ, mà còn là một chứng tích hội họa về chuyến đi Campuchia của một họa sĩ Đông Dương vào năm 1945.
Trần Hà nhìn người phụ nữ Khmer không chỉ bằng con mắt của một họa sĩ nghiên cứu hình thể, mà còn bằng sự rung cảm trước một vẻ đẹp bản địa: khỏe khoắn, mềm mại, tự nhiên và đầy sức sống.
Một tác phẩm nhỏ về chất liệu, nhưng rất giàu câu chuyện: Angkor, Campuchia, năm 1945 – được lưu lại bằng những lớp pastel nhẹ như ký ức.
