VŨ CAO ĐÀM (1908 – 2000)

Vào cuối tháng 3 năm 2026, Sotheby’s sẽ tổ chức hai phiên đấu giá quan trọng tại Hong Kong, quy tụ nhiều tác phẩm tiêu biểu của nghệ thuật hiện đại và đương đại quốc tế, trong đó nổi bật là các danh họa Việt Nam thời kỳ Đông Dương.

Tác phẩm bột màu trên giấy của họa sĩ Lương Xuân Nhị ghi lại một lát cắt chân thực về đời sống lao động của người thợ mỏ Quảng Ninh – một hình tượng tiêu biểu của miền Bắc trong những năm đầu xây dựng công nghiệp xã hội chủ nghĩa. Xuất phát từ nguồn gốc gia đình, sau đó lưu chuyển qua tay nhà sưu tập và xuất hiện tại phiên đấu giá, tác phẩm không chỉ mang giá trị nghệ thuật mà còn là một tư liệu thị giác giàu ý nghĩa lịch sử.

Tác phẩm bột màu trên giấy của Lương Xuân Nhị là một ghi nhận giàu giá trị về đời sống lao động tập thể của người dân miền Bắc trong giai đoạn chuyển mình sau chiến tranh. Xuất phát từ nguồn gốc gia đình, sau đó lưu chuyển qua tay nhà sưu tập và xuất hiện tại phiên đấu giá, tác phẩm không chỉ mang giá trị nghệ thuật mà còn là một chứng tích của ký ức lịch sử.

Victor Tardieu (1870 - 1937) sinh ra trong một gia đình làm nghề buôn tơ lụa ở Lyon. Ông theo học vẽ tại Trường Mỹ thuật Lyon và Trường Mỹ thuật Paris và theo lối vẽ hiện thực cổ điển đậm chất Pháp. Tới mảnh đất Đông Dương lần đầu năm 1920 theo chương trình của giải thưởng Đông Dương (một giải thưởng được trao thường niên bởi chính phủ Pháp từ năm 1910 tới năm 1938 với mục đích hỗ trợ các nghệ sĩ tới các nước thuộc địa cư trú trong 2 năm), sang năm 1921, ông đã có dịp tới Việt Nam, lữ hành từ Sài Gòn ra Hà Nội.

Trong ký ức của nhiều thế hệ người Việt, hình ảnh gánh hàng rong từng là một phần rất quen thuộc của đời sống đô thị và làng quê. Đó không chỉ là những bước chân tảo tần mưu sinh, mà còn là nơi nuôi dưỡng cả một gia đình, thậm chí là cả những ước mơ của nhiều thế hệ.

Trong dòng chảy của mỹ thuật Việt Nam, những tác phẩm khắc họa hình ảnh Chủ tịch Hồ Chí Minh luôn mang một vị trí đặc biệt. Không chỉ đơn thuần là chân dung của một vị lãnh tụ, nhiều họa sĩ đã tìm cách thể hiện ở đó tinh thần giản dị, gần gũi với thiên nhiên và đời sống thường nhật của Người. Tác phẩm sơn mài này là một ví dụ tiêu biểu cho cách tiếp cận ấy.

Lê Phổ (1907–2001), một trong những gương mặt tiêu biểu của thế hệ đầu Trường Cao đẳng Mỹ thuật Đông Dương, đã để lại dấu ấn sâu đậm trong lịch sử mỹ thuật hiện đại Việt Nam bằng những sáng tác giàu thi vị và tinh tế. Trong suốt hành trình sáng tác tại Pháp, ông nhiều lần trở lại với hình ảnh thiếu nữ và hoa – hai mô-típ gần như trở thành biểu tượng trong thế giới hội họa của ông, gợi nhắc vẻ đẹp thanh nhã, kín đáo và đầy chất thơ của tâm hồn Việt.

Trong bức tranh sơn dầu Jeune femme indochinoise (Thiếu nữ Đông Dương), Victor François Tardieu (1870 đến 1937) đã tái hiện hình ảnh một cô gái trẻ đang chăm chú khâu vá trong ánh sáng dịu nhẹ, như thể ông không chỉ ghi lại một dáng hình mà còn gợi mở cả một thế giới nội tâm trầm lặng. Tác phẩm có kích thước 34,5 x 26,5 cm, được thực hiện trên chất liệu ván ép, ký tên “Tardieu” bên phải phía dưới. Dù chỉ là một bố cục nhỏ, nhưng bức tranh thể hiện rõ lối nhìn nhân bản, tinh tế và sâu sắc của người họa sĩ Pháp dành cho phụ nữ Việt Nam trong đời sống thường nhật.

Trong toàn bộ sự nghiệp của họa sĩ Vũ Cao Đàm, những tác phẩm sơn dầu khổ lớn luôn xuất hiện rất thưa thớt. Phần lớn người yêu tranh quen thuộc với ông qua các sáng tác khổ bé và nhỡ. Chính vì vậy, mỗi khi xuất hiện một bức sơn dầu khổ lớn với bút pháp mạnh mẽ và giàu cảm xúc, chúng thường gây ấn tượng đặc biệt trên thị trường đấu giá.

Trong sự nghiệp hội họa của Lê Phổ, giai đoạn Romanet là thời kỳ họa sĩ đạt tới độ chín muồi về bút pháp và ngôn ngữ tạo hình. Ở thời kỳ này, ông thường sử dụng kỹ thuật sơn dầu trên lụa bồi, một phương pháp cho phép bề mặt tranh vừa giữ được độ mềm và độ thở đặc trưng của chất lụa, vừa mở ra khả năng xử lý màu sơn dầu dày, linh hoạt và giàu sắc độ hơn.