TRẦN ĐẮC (1922–1980) – ĐỜI SỐNG VIỆT NAM TRÊN LỤA

Các hồ sơ đấu giá hiện ghi họa sĩ Trần Đắc sinh năm 1922, mất năm 1980. Tư liệu tiểu sử về ông còn hạn chế; những thông tin cụ thể về học tập và hành trình vào Nam chủ yếu được ghi trong catalogue đấu giá hoặc hồi ức về những người từng gặp, học với ông.

Trong chú giải catalogue của Sotheby’s, nhà đấu giá cho biết Trần Đắc có sở trường vẽ lụa; năm 1954, ông vào miền Nam cùng hai họa sĩ Trần Văn Thọ và Trần Phúc Duyên. Sotheby’s cũng ghi cả ba là sinh viên khóa cuối của Trường Mỹ thuật Đông Dương nhưng không hoàn tất khóa học vì trường đóng cửa năm 1945. Đây là thông tin theo chú giải của Sotheby’s. Một catalogue của Gazette Drouot ghi ngắn gọn rằng Trần Đắc từng học tại Trường Cao đẳng Mỹ thuật Đông Dương, nhưng không nêu khóa học hay việc tốt nghiệp.

Về nơi sinh sống, bài viết hồi ức về họa sĩ Bé Ký cho biết bà từng đến sống với gia đình Trần Đắc tại Hải Phòng, nơi ông có phòng tranh và hướng dẫn bà học vẽ. Bài viết kể ông dạy Bé Ký từ vẽ chì than rồi chuyển sang sử dụng màu trên lụa. Tư liệu này ghi gia đình Trần Đắc vào Nam năm 1952, khác mốc 1954 trong chú giải Sotheby’s; hiện chưa có căn cứ đủ chắc để xác định nguyên nhân khác biệt giữa hai mốc.

Các tác phẩm Trần Đắc được ghi nhận tại những nhà đấu giá cho thấy lụa là chất liệu gắn bó với ông, còn đề tài trải rộng từ chợ quê, ngày Tết, cảnh gia đình đến sinh hoạt của phụ nữ và trẻ nhỏ. Sotheby’s giới thiệu tác phẩm Market Scene in a Country Village, ký tên và ghi năm 1963, bằng mực và màu bột trên lụa. Gazette Drouot và Aguttes cũng ghi nhận các tác phẩm lụa của ông về cảnh Tết ở Bắc Ninh, cảnh gia đình miền Bắc và phụ nữ trong sinh hoạt thường ngày.

Trong tác phẩm đang giới thiệu, người phụ nữ và trẻ nhỏ quây quần bên mâm trái cây, ấm chén và những vật dụng thân thuộc. Nền hồng phẳng, hình thể được giản lược và các mảng màu đỏ, xanh, vàng tạo nên bố cục trang trí gần với cảm thức dân gian. Cảnh đời thường ấy nằm trong mạch đề tài mà các catalogue đấu giá ghi nhận ở Trần Đắc: con người, gia đình và sinh hoạt nông thôn Việt Nam.

Có thể là hình minh họa